Wendy vertelt meer over een project rond eco-vriendelijke vrouwenhygiëne

Ik vroeg me onlangs af welk project, of boek, of documentaire, bij andere Bold Branders ervoor zorgde dat hun innerlijke bal aan het rollen ging. Wendy, de schrijfster van ons eerste circulaire fictie roman, nam me mee naar Nepal, maart 2013. Tot mijn verbazing begon het met twijfels bij iets wat veel vrouwen kennen. Hier is het interview. Speciaal dank aan Wendy om het verhaal later nog te vervolledigen met meer details en foto's.


Madam Circule: Welk project deed je circulaire bal rollen?

Wendy: Enkele jaren geleden was ik op bezoek bij Charu, een vriendin in Nepal. Op een bepaald moment zocht ik naar een vuilnisbak in haar badkamer om mijn maandverband weg te gooien. Met rode oren wikkelde ik het in een verpakking en zocht naar mijn vriendin in haar kamer. Ze lachte en zei dat ze geen plastieken maandverband meer gebruikte. “Ik wil geen afval produceren,” zei ze. Haar moeder heeft haar echter geleerd om zo weinig mogelijk te consumeren en duurzaam mogelijk te leven. In Nepal leeft alles langer. Terwijl mijn panty na twee dagen al niet meer bruikbaar zijn, zou Charu bij de verkoper gaan klagen als haar panty voor twee jaar gescheurd zijn. Ze toonde me katoenen maandverband. Ik was zelf 24 jaar oud, maar ik had dit nooit eerder gezien. “Nadat ik het met koud water heb gewassen, giet ik het water met bloed in de pot van de planten, zodat het naar de natuur terugkeert. Het zit vol nutriënten en is dus zeer goed voor de plant.” Over circulair gesproken…

“Kom, ik neem je morgen mee naar de boerenmarkt,” zei Charu. Ze nam me mee naar de Farmer’s Market 1905 in Kathmandhu. Daar heb ik kennisgemaakt met Claire Lin uit Taiwan. Op de farmer’s market verzamelen verkopers van organische voeding en andere producten. Zowel Nepalezen van de hogere en middenklasse als expats en toeristen zakken op zaterdag en zondag af om van de groene atmosfeer te genieten. Charu wees me op het standje van Claire en vertrouwde me toe dat ze haar inlegkruisjes al enkele maanden gebruikt. “Ze zijn gezond en zo comfortabel dat ik wou dat ik altijd mijn periode heb,” zei Charu.


Madam Circule: Wat was je reactie op katoenen maandverband?

Wendy: Ik was eerst een beetje cynisch wanneer ik de tafel met al de verschillende katoenen maandverband zag. Claire merkte ons op en begroette ons met een warme glimlach. Terwijl ze mij de verschillende soorten inlegkruisjes toonde en mijn vragen over lekgevaar, de hygiëne en het wassen beantwoordde, bekroop een warm gevoel mij. Dit leek allemaal te kloppen, zei mijn intuïtie. De avonturier in mij spoorde me aan om voor een uitnodiging aan haar sociale onderneming waar ze de inlegkruisjes maken te bezoeken en meer te leren over LoveLady, de naam van haar product.


Madam Circule: Dus dan ben je hen gaan bezoeken?

Wendy: Ja. Enkele dagen later vertrok ik op mijn eentje naar een dorpje nabij Dhulikhel, twee uur met de bus van Kathmandhu. De busreis was al een heel avontuur. Ik speelde twister met tientallen Nepalezen in een overvolle bus op kronkelende bergweggetjes. Ik had me in zoveel posities gewurmd dat ik me afvroeg hoe Claire voor elk weekend het klaarspeelde haar lading LoveLady pads te vervoeren naar Kathmandu. De eindbestemming was adembenemend. Fonkelende rijstterrassen vormden een grootste trap naar een vallei die omringd werd door de Himalaya. Kinderen wandelden in hun uniformpjes naar huis. Auto’s en bussen toeterden vlak voor elke bocht een heel orkest. Ik vroeg aan een vrouw in haar standje met koekjes, drank en andere gefabriceerde producten die ze niet in de velden kunnen oogsten, de weg naar de Dhartimati Sustainable Workshop.



Madam Circule: Dat lijkt al een heel avontuur.

Wendy: Ja, dat was het zeker. En dat was maar het begin. Tijdens haar NGO werk in Nepal kwam Claire Lin in aanraking met de zorgen van plaatselijke vrouwen. Ze vertelden haar over Chhaupadi, een traditionele praktijk in de westelijke regio van Nepal dat vrouwen verbiedt om deel te zijn van het familiegebeuren tijdens hun menstruatie. Claire vertelde dat deze vrouwen verbannen worden naar afgelegen huizen en nauwelijks eten of drinken, omdat ze onzuiver zijn. In Taiwan is menstruatie ook een taboe, maar niet zo hard als in Nepal. Ze hoorde dat sommige vrouwen soms hetzelfde inlegkruisjes blijven gebruiken voor heel hun periode en daardoor verschillende infecties kregen. Deze verhalen bleven in haar hoofd hangen. Wanneer ze tijdens een andere reis in in Auroraville in India kennismaakte met katoenen inlegkruisjes, nam ze het idee mee naar huis. Ze las blogs uit Taiwan en Japan over hoe je zo’n dingen maakte. Wanneer ze terugkeerde naar Nepal gaf ze workshops over menstruatie educatie en opende ruimte voor dialoog voor vrouwen. Ook probeerde ze hen te leren hoe je zelf vanuit katoen inlegkruisjes kan maken, maar hoe langer ze dit deed hoe meer ze de vraag kreeg waar ze dat konden kopen. Uiteindelijk richtte ze een sociale onderneming op: Darmati Sustainable Workshop. Darmati betekent in Sanskriet en in Nepalees „Moeder Aarde”. Deze term belichaamt perfect de belangrijke waarden van haar onderneming: meer zorg voor de vrouw en voor de natuur. Met Darmati wil ze aan de hand van kleine veranderingen het leven van de vrouw, ten goede van de natuur, verbeteren.


Madam Circule: Hoe maken ze het dan vrouwvriendelijk?

Wendy: Wel, ze creëren jobs voor vrouwen. Met behulp van een boerin van deze permacultuur boerderij selecteerde ze enkele vrouwen die wel een centje bij wilden verdienen. Wanneer Claire en ik ons in de gezellige atelier bevonden, legde ze me uit dat ze nooit een schaar hadden gezien. “Hun handen bibberden wanneer ze voor de eerste keer een schaar vasthielden.” De training duurde langer dan ze had verwacht, maar de vier vrouwen werden sterker. “Deze pads zijn de eerste producten die we met onze sociale onderneming willen maken,” legde Claire uit terwijl ze mij de atelier toont. “Later willen we andere producten maken.”


De naam Lovelady verwijst naar ons doel om vrouwvriendelijke producten te maken. Niet alleen doen we aan woman empowerment door rurale vrouwen op te leiden en te werk te stellen, maar dit is ook beter voor het vrouwelijk lichaam. Katoen is een ademende stof, plastiek niet. Als je het op een goede manier wast, is dit meer hygiënisch dan de plastieken versie. Er is minder kans voor infecties. Ja… Ik weet dat ze stof gebruikt moest hebben voor ‘Koning Plastiek’ de wereld begon te domineren, dus het was niet zo vreemd. Onlangs heb ik bij de grote opruim in het huis van mijn grootmoeder oude doeken gevonden, die volgens mijn moeder de voorloper was van het maandverband. Ik had het toen vreemd gevonden.


Madam Circule: Maar is dat proper?

Wendy: Ja, hoor. Na gebruik laat je deze een nacht in koud water weken, met een beetje eco-vriendelijke zeep. Daarna was je hen en hang je hen in de zon. “In het begin was het vreemd om het bloed uit je inlegkruisjes te wassen,” zei Claire, „maar eigenlijk verbindt het mij meer met mijn lichaam. Mijn voorouders waren Chinese medicijnmensen. Ze bestudeerden de kleur van het bloed om te weten of je lichaam gezond is.” Ze pauzeerde. “Het is jammer dat veel vrouwen hun menstruatiebloed als iets “vies” zien. Dat komt vooral door de advertising van plastieken inlegkruisjes. Weet je dat ze in Taiwan menstruatiebloed in reclame als een blauwe vloeistof voorstellen?” Ik zei toen ook tegen haar dat deze onnatuurlijke weergave ook in de lage landen gebruikt wordt. "Jammer,' zei ze. “Eigenlijk is menstruatiebloed vol met nutriënten. Het lichaam bereidt zich voor op een baby, maar wanneer een eicel onbevrucht in de baarmoeder komt, stoot het deze nutriënten af.” Ze vertrouwde me toe dat ze het water waarin ze haar inlegkruisjes laat weken daarna over haar eigen tuintje giet, omdat ze gelooft dat deze extra nutriënten de bodem rijker kunnen maken. Het is spijtig dat vrouwen hun menstruatie proberen te vermijden, of het liever willen weggooien dan willen bestuderen. Daarnaast werk je ook aan de natuur door na te denken hoe je met kleine veranderingen minder materiaal verspilt. Hoeveel vrouwen leven er niet op aarde? Hoeveel van hen gebruikt plastieken inlegkruisjes? Die afvalberg groeit echt aan, zeker als je weet dat plastiek niet te recycleren is. Deze doeken kan je voor twee jaar gebruiken. Hoeveel kilogram afval en geld spaar je niet uit?


Volgens Thinx een Amerikaanse sociale onderneming dat “absorberende menstruatieonderbroeken” verkoopt, gebruikt een vrouw ongeveer 17.000 tampons of maandverband tijdens haar leven en worden er 5 of meer onderbroeken elk jaar door één vrouw weggegooid. Het lijkt erop dat er veel afval is. Volgens LifeHealth is het "menstruatie-afval" slechts 0,5% van het afval dat de gemiddelde Amerikaanse vrouw gedurende haar hele leven heeft gemaakt. Dat klinkt niet veel, maar als je dit vermenigvuldigt met 3-4 miljard vrouwen op aarde, is dat een hoop verspilling.


Madam Circule: Is katoenen maandverband echt de meest duurzame optie.

Wendy: Dat is een moeilijke vraag. Wat bedoel je met duurzaam? Vier jaar later deed ik mijn professor “Eco-Design” en de mannelijke klasgenoten in Thailand blozen wanneer ik luidop aankondigde dat ik de Life Cycle Assessments van verschillende menstruatieproducten ging vergelijken om te zien wat beste is voor de mens en de natuur. Intussen had ik al kennisgemaakt met Mooncups, sponsjes, absorberende onderbroeken… en had ik ook leren nadenken vanuit een circulaire economie.


Madam Circule: Life Cycle Assesment - wat is dat?

Wendy: Dit is een manier om de impact van een product op het milieu (klimaatverandering, vervuiling van de lucht enz.) uit te rekenen, tijdens de verschillende levensfasen:

  1. de extractie van de nodige materialen uit de natuur (zoals hout uit een bos, ijzer uit een mijn).

  2. Het maken van het product in een fabriek of in een werkatelier of zo

  3. Het gebruik van het product

  4. Wanneer het product niet meer gebruikt wordt

  5. Alle transport tussen de vorige fasen


Je kijkt dus niet alleen naar de energieverbruik tijdens de gebruiksfase, maar ook hoeveel energie er wordt gebruikt om bijvoorbeeld hout uit een bos te halen of om afval te verbranden.


Madam Circule: Wat heb je toen van die LCA oefening geleerd?

Wendy: Wel...

  • het duurt honderden jaren voor het plastiek in maandverband “verdwenen” is als het in de natuur belandt.

  • Maar katoen, als het in een onbedekt stortplaats zoals in Thailand, belandt, produceert methaangas, dat nog een sterker broeikasgas is dan CO2

  • Een grootste impact komt ook van de verpakking van je producten, dus daar scoren de weggooibare producten ook slecht.

  • Cultuur is belangrijk. Uit mijn eigen waarnemingen door in Thailand te wonen, merkte ik dat vooral "klasse" en "leeftijd" van belang zijn en veel uitleggen waarom en hoe mensen kopen, gebruiken, ontdoen ... Als industriële ecoloog zag ik dat - hoewel de regering probeert eco- vriendelijke projecten te promoten- dat mensen kiezen voor producten die macht en sociale status vertegenwoordigen. Het ontwerpen van een milieuvriendelijker product is één ding, maar mensen stimuleren om het te kopen en het ontwerp ook economisch duurzaam maken, is iets anders.


Madam Circule: Gebruik je nu dus katoenen onderlegkruisjes?

Wendy: Momenteel gebruik ik zelf de absorberende onderbroeken van Thinx. Ik heb de Mooncup geprobeerd, maar het was altijd een kliederboel als ik die eruit trok. Ook de katoenen maandverband van Dharti Mati heb ik voor twee jaar gebruikt. Ik reisde toen nogal veel, en het was dan niet zo comfortabel om met “vuile” pads rond te reizen, maar ja, je reist ook rond met vuile kledij. De onderbroeken van Thinx zijn zeer comfortabel. Uiteraard is het prijskaartje wat hoger, maar ik moet alvast in de komende jaren geen maandverband kopen of beschadigde onderbroeken weggooien.


Tijdens de laatste vier jaar leerde ik ook dat ik niet de enige was die “het me moeilijk maakt”. Ik heb veel jonge vrouwen in Europa en in Azië ontmoet die geen tampons of plastieken maandverband gebruiken. Op Youtube vind je nu al veel video’s met praktische tips. Wasbaar maandverband is helemaal terug in!


Madam Circule: Dankjewel voor je verhaal. Ik heb weer wat bijgeleerd.

9 keer bekeken

© 2023 by DR. Elise Jones Proudly created with Wix.com